تبلیغات در ترفندستان
مشاهده RSS Feed

karoon_

عجايب دانشمند ايراني (شيخ بهايي)

به این مطلب امتیاز بدهید
" اشنائی با شیخ بهائی "
"بهاء الدین عاملی " که نامش محمدبن عزالدین حسین بن عبدالصمد جیعی عاملیحارئی همدانی معروف به شیخ بهائی است در غروب روز پنجشنبه هفدهم ذی احجه سال953هجری قمری ( 925 ش و 1546 میلادی ) در شهر بعلبک لبنان متولد شد و بعدها ستاره تابناک اسمان علوم و ریاضی و نجوم و ادبیات وفقه و مهندسی گردید . نبوغ خارق العاده این مرد بجائی رسید که مسائل و مطالب وکارهای او از زمان و عصر خودش بیش از حد متعارف جلو بود . اجداد بهاء الدین ازاهالی جیاع در ناحیه ای بین شام و سوریه میزیستند که اصل و نسب انها همدانی بوده واز شیعیان متعصب و به مولای متقیان و ال علی ( ع ) دلبستگی باطنی داشتند . چون در انزمانحاکم عثمانی شهر بعلبک با شیعیان خوشرفتاری نمیکرد و به عناوین مختلف به انهاسختگیری مینمود , ناچار شیعیان منطقهجبل عامل باتفاق تصمیم به مهاجرت گرفتند و به نقاط مختلف اطراف مسافرت کردند .
"مهاجرت به ایران "
عزالدین, پدر شیخ بهائی ناچارشد باتفاق پسر سیزده ساله اش به ایران بیاید و در شهر قزوین که در انزمان پایتختشاه طهماسب صفوی بود سکنی گزیند و چون در انزمان شاه طهماسب صفوی شیعیان رامیپذیروفت ,مقدم او را گرامی داشت و اورا تحت حمایت خود قرار داد . پدر شیخ بهائی که از نویسندگان و محققان و اهل مطالعهبود کتاب " عقدالطهماسبی " را در همانزمان نوشت . مدتی این خانواده درقزوین بودند و هنگامی که شاه عباس پایتختش را به اصفهان منتقل کرد , شیخ بهائی به همراه پدرش به اصفهان رفتند . شیخبهائی با سعی و مجاهدت بسیار در شبانه روز مدام تعلیم میگرفت . عربی و تفسیر وحدیث را در نزد پدر فرا گرفت و حکمت و کلام و قسمتی از علوم منقول را از ملاعبدالله یزدی صاحب کتاب " حاشیه در منطق " و ریاضی را از مولانا فضل بن محمدقائینی در مشهد مقدس اموخت . وی در جوانی به سیر و سیاحت پرداخت و با مردم شهرهایافغانستان , دمشق , فلسطین و مصر درامیخت و توشه پربار دانش و معرفت رااز خرمن هر قوم و ملیت و قبیله ای برداشت . شیخ بهائی در سال 984 هجری قمری برایحج به مکه سفر کرد و درسال 992 سفر دوم خود را به حجاز اغاز نمود و سپس در سال1008(ه .ق ) به همراه شاه عباس صفوی با پای پیاده و بدون انکه سوار بر مرکبی شودعازم مشهد مقدس گردید . هوش و ذکاوت و اطلاعات عمیق او کمکم مورد توجه دانشمندان وعلمای وقت قرار گرفت و در نتیجه روز به روز به شهرتش افزوده شد , بطوریکه فقیهی بنام شیخ منشار که شیخ الاسلام وقتبود او را به جانشینی خود انتخاب و دخترش را به عقد شیخ بهائی دراورد و پس از درگذشت شیخ منشار شیخ بهائی به جانشینی او منصوب گردید . شیخ بهائی , حکیم عارف , فقیه , ادیب ,ریاضیدان و مهندسی برجسته بود و چون از قدرت سخنوری بهر کافی داشتدر محافل و مجالس ادبی و سیاسی و علمی طرفداران زیادی را کسب کرد تا انجائیکه باتوجه به معلومات و محبوبیتش به مقام وزارت منصوب شد .
نخستین شاهکار شیخ بهائی
تقسیم اب زاینده رود
نخستین کار جالب او تقسیمصحیح و طریقه مهندسی اب زاینده رود به محله ها و باغات شهر اصفهان بود , او با محاسبه دقیق و بدست اوردن امار بارندگی مناطقمختلف اصفهان ,حومه و کوهستانهای اطراف وهمچنین سرچشمه زاینده رود , طرح دقیق نهرها و شیب و مقطح انها و سهم استفاده اب هر باغ و محله و منزل , به مشگل واختلاف چندین ساله این منطقه پایان داد . این منطقه تا قبل از تقسیم اب همیشه درحال نزاع و جنگ و خونریزی قبیله ای برای تقسیم اب بود و با این کار شیخ بهائی اینگرفتاری برای همیشه فیصله پیدا کرد . بر اساس این رساله یا ائین نامه که امروزه بهان دفترچه مشخصات فنی میگویند , تقسیم بندی و استفاده سعی از اب زاینده رود قانونمند شد و هنوز بر مبنایهمان رونوشت تقسیم مقدار اب باتوجه به حرکت و سرعت و کشش و شیب و حجم مناطق زراعیو باغات و یا برای استفاده عامه مردم مشخص و معلوم شد است . جالبترین محاسبه شیخبهائی در این است که فصل سیلابی زاینده رود را طی 197 روز اوایل اذر ماه و سپس مدت168 روز برای جریان عادی و منظم برسی و محاسبه کرده است . جالبتر انکه , این مدت زمان تغیرات و نوسانات تا به امروزه باامار متوسط عوامل جوی اصفهان منطبق بوده و اصالت خود را حفظ کرده است . شیخ بهائیطرز تقسیم بندی جریان اب زاینده رود را با توجه به محاسبات خیلی دقیق به 33 سهمتقسیم نموده که هر سهم معادل 5شبانه روز قسمتی از اب رودخانه است که باید اب موجوددر رودخانه به هر محله سرازیر شود کهامروزه با نصب دستگاه های مختلف اب سنج ها در نقاط زاینده رود به همان نتیجه رسیدهاند که او در 420 سال قبل رسیده بود .
" ساخت مسجد چهار باغ به رویلجنزار "
کارمهم دیگر شیخ بهائی بنای مسجد مشهور چهار باغ است که چون در مسیر یکی از کانالهای ابزاینده رود قرار داشت و امکان پی ریزی ساختمان عظیم و سنگی ان مواجه با اشکال میگردیدو ساختمان مذکور هم نمتوانست روی سطح مرداب و لجن های موجود در اطراف ان قرار گیردو امکان هر گونه خطر برای ساختمان و علی الخصوص برای دیوارهای جانبی گنبد و منارهها وجود داشت ( این کانال هنوز از وسط مدرسه چهارباغ اصفهان عبور میکند ) دست بهیک ابتکار زد . شیخ برای اجرای صحیح این کار پیشنهاد کرد که نخست مقدار زیادی زغالچوب به ضخامت 2 متر در سرتاسر پی ساختمان پراکنده گردد و پس از کوبیدن زغال در کفپی ها روی انرا با ساروج و شفته پر کرده و پی های ساختمان را روی ساروج و شفتهمذکور بنا نمایند . این روش که عبارت است از استفاده از زغال چوب برای پی ساختمانهایروی مرداب و لجن زار است بعدها مورد توجه اروپائیان قرار گرفت و پی و شالودهساختمانهای عظیم خود را بدین طریق ساختن و هنوز هم در بعضی از نقاط به همین روشعمل می کنند . ظمنا" چون باید ملات گل ساختمان مسجد بهم در امیخته و با پا و سایروسایل بخوبی مخلوط شود و از انجا که هر چه ملات بیشتر پا بخورد چسبندگی گل بهترشده و خوب عمل میاید , از این لحاظ به دستورشیخ بهائی ابتکاری برای هر چه بیشتر پا زدن گل ها بکار برده شد که ملات بنای مسجدهر روز زیر پای مردم و کودکان اهل اصفهان بلاوقفه پا بخورد و بهم مخلوط و امیختهگردد . ابتکار شیخ بهائی این بود که دستور داد که هر روز صبح چند سکه طلا را درخاک ملات ها بریزند و سپس گل ساخته و به مردم اطلاع دهند که بیایند و سکه ها رابرای خود بیابند . مردم گروه گروه گل ملات ها را از صبح لگدمال کرده و تا غروبانروز تعدادی سکه برای خود می جستند و بدین طریق گل ملات ها کاملا بهم امیخته و بهقول معمارها عمل می امد , یعنی همین کاری که امروزه هم برای گل خاک رس کاشی سازی به وسیله ماشین هایمکانیکی مخلوط کن انجام میگیرد . ( البته امروز این بناء به مدرسه چهارباغ مشهوراست...)
شیخ بهائی "
طرزکار ابگرمکن
چون نقشه اصلی و خط نویسندهکتاب موسی بن شاکر خراسانی در دسترس است و از این لحاظ سعی شده که اصالت نقشه اصلیسازنده حفظ شود و شکل به طریقه برشی مقطع و یا پرسپکتیو و یا ایزومتریک ترسیم نشدهاست ( یعنی نقشه همانطور ترسیم شده و مثل نقشه های امروزی که به ان نقشه کشی صنعتیمیگویند رسم نشده ) 1- کرهفلزی "1 " که بالای ان سرپیچ است به لوله فلزی توخالی "2 " کهیک سر ان فتیله و انتهای دیگر ان دنده دار است لحیم شده است . چون کره "1" تو خالی است روی مایع شناور است و اگر سطح مایه سوخت شناور است و اگر سطحمایع سوخت پائین اید توپ مذکور پائین امده و لوله منحنی در مسیر حرکت می کنند وفیتیله شعله ور میگردد .

زنجیر حرکت میکند 3- ( O) قرمز رنگ " 4" بطرف ) چرخ دندهž) هنگام حرکت دنده ها بطرف - 2

"5 " بطرف () و در نتیجه حرکت زنجیرها بطرف () انجام میگیرد 4- فلوترو یا گوی توپر " 5 " دریچه " 6 " را که سر ورود لوله سوخت استبه بالا میبرد و مایع سوخت وارد ظرف و یا منبع میشود . در نتیجه مخزن پر شده ودوباره گوی " 1 " بهبالا میرود و با این عمل دنده " 4 " بطرفعکس O) ) حرکت واینبار گوی " 5 " دریچه را می بندد . در صورتی که دریچه بسته شود مازادمایع از لوله عصائی " 7 " که ارفلو است بخارج ریخته می شود بدون اینکهاسیبی به سیستم وارد کند . 5 – شناور" 8 " برای تولید فشار کافی روی مایع است که از طرفی با اهرام هایی بهپشت گوی " 5 " وصل است که با کم و زیاد شدن مایع سوخت به باز و بسته شدندریچه ورودی مایع کمک می کند 6 - تامینمایع سوخت , در زمان شیخ بهائی بهوسیله یک لوله زیر زمینی به عصار خانه جنب حمام وصل شده بود و با تولید روغن هایکرچک و کنجد و روغن های سوختی دیگر که در محل مذکور روغن کشی می شده تامین میگردید. روی شمع مذکور ظرف لکن مسی بوده که حجم ابی را برابر با 3 و یا 4 سطل کنجایشداشته و مرتبا در شبانه روز گرم بوده و اب ان برای کسانی که از شستشو فراغت یافتهو سربینهء حمام قسمت خروجی نزدیک در کار گذاشته و جاسازی کرده بودند . دستگاهمذکور را حدود اواخر حکومت زندیه از زیر زمین بیرون اوردند و به خارج از ایرانمنتقل کردند . این اطلاعات از نسخه منحصر به فرد کتاب " الحبل " که فقطبه تعداد سه نسخه است در لندن , برلین و در ترکیه است استخراج شده است . ( اگر دقت کرده باشید تقریبا کاراین دستگاه شببیه ابگرمکن های گازی دیواری میباشد که اب را سریع گرم میکند )
" محاسبات کامپیوتری "

یکیدیگر از کارهای برجسته این استاد بزرگ در عملیات حساب و ریاضی , نکته جالبی است که در کتاب " خلاصه الحساب" او امده است . بحث درباره اعداد مزدوج ( اعداد زوج ) و یا بای ناری "Binary" 2 – 4 – 8 – 16 – 32 – 64 – 128 – 256 – 512 – 1024 است . که عدد 2 جذر , و 4را مال , و 8 را کعب در نتیجه مال المال = 16 و مال الکعب =32 کعب الکعب = 64 مال المال الکعب = 128مال الکعب الکعب = 256 کعب الکعب الکب =512 ما المال کعب الکعب = 1024 انتخاب می کند و سپس روی عدد 1024 متوقف شده و انرابنام "ام " یعنی مادر بکار برده که امروز در یک کامپیوتر هم به همینترتیب حساب میشود , با این تفاوت که بجای کلمه " ام " انرا یک " بایت" یا"بیت " میگویند که اغلب کامپیوترها تا 8 بیت مجهز هستند ( البته بهتاریخ نگارش این مطلب توجه شود . 1361 ش ) یعنی تا 8 بار عدد 1024 را محاسبه میکنند . معمولا حافظه یک کامپیوتر با بکار بردن " K "حساب میشود که چند کیلوبیت و یا همان عدد " ام " شیخ بهائی است که مالالمال کعب الکعب و برابر با 1024 است که جهان ریاضی از ان بخوبی استفاده کرده و مااز ان بکلی بی اطلاع بودیم .
0 پسندیدن
دسته بندی ها
دسته بندی نشده

نظرات

  1. ne555 آواتار ها
    بیش از دو کلمه نخوندم ولی مطلب خوبی بود
    0 پسندیدن

اکنون ساعت 07:47 برپایه‌ی ساعت جهانی (GMT +3.5) می‌باشد.

تبلیغات متنی

عضویت در خبرنامه

با عضویت در خبرنامه‌ی سایت، جدیدترین ترفندها، نقد و بررسی‌ها و مطالب مدرسه فناوری به طور خودکار به ایمیل شما ارسال می‌شود. بعد از کلیک بر روی دکمه‌ی «مشترک شوید»، بایستی کد داخل تصویر را وارد کرده، سپس به صندوق ایمیل خود مراجعه کنید و روی لینک تأیید کلیک کنید تا اشتراک شما نهایی شود.

کلیه حقوق مادی و معنوی متعلق به وب سایت ترفندستان است. برداشت مطالب و تصاویر تنها با ذکر نام ترفندستان مجاز است.