با افزایش هر چه بیشتر محبوبیت سیستم‌عامل‌های قابل حمل همچون آندروید و iOS در میان کاربران و تبدیل شدن تلفن‌های همراه هوشمند به وسیله‌ای بسیار پرکاربرد و روزمره، خطر ویروس‌های توسعه یافته و بدافزار برای گوشی‌های موبایل و سرقت اطلاعات نیز نسبت به قبل با افزایش بیشتری همراه شده است. برخی بر این تصور هستند که اسمارت‌فون‌ها، برخلاف کامپیوترهای شخصی از خطر ویروس‌ها در امان می‌باشند، در حالی که این موضوع به هیچ عنوان درست نیست. درست است که ویروس‌ها در سیستم‌عامل ویندوز و رایانه‌های شخصی شایع‌تر بوده و از گستردگی بیشتری برخوردار می‌باشند، اما برنامه‌های مخرب کاملاً اختصاصی برای تلفن‌های همراه هوشمند نیز در این بین وجود داشته و همان‌طور که امنیت اطلاعات کامپیوتر باید در اولویت قرار گیرد، این مهم در مورد گوشی موبایل نیز صادق است. حقیقت امر آن است که تاریخچه ویروس‌های تلفن‌های همراه به بیش از یک دهه قبل باز می‌گردد که در ادامه به آشنایی با برخی از آن‌ها می‌پردازیم.

بدترین حملات ویروسی مخرب تاکنون ثبت شده در تلفن‌های همراه هوشمند

همان‌طور که پیشتر نیز گفته شد، خطرات ویروسی و برنامه‌های مخرب در مورد گوشی‌های موبایل هوشمند شاید موضوعی جدید و مربوط به چند سال اخیر باشد، اما گستردگی آن بیشتر بوده و تاکنون حملات گوناگونی در تاریخ استفاده از گوشی‌های موبایل به ثبت رسیده‌اند.
اولین حمله قابل توجه رخ داده مربوط به سیمبیان (Symbian OS)، محبوب‌ترین سیستم‌عامل تلفن‌های همراه هوشمند در جهان تا قبل از عرضه آندروید و قبول آن به‌عنوان یک سیستم‌عامل جهانی و افزایش دوچندان محبوبیت آن در سال 2010 می‌باشد. این حمله توسط کرمی به نام Cabir به ثبت رسیده است که پخش آن از طریق بلوتوث به انجام می‌رسید. اگرچه این کرم در حالت کلی بی‌خطر تلقی شده و با فعالسازی و اسکن پیوسته دستگاه‌های اطراف توسط بلوتوث منجر به کاهش شارژ باتری می‌شد، اما موضوع امکان‌پذیر بودن پخش برنامه‌های مخرب و ویروس‌ها از طریق بلوتوث را در سال 2004 به اثبات رساند.

پس از Cabir worm، گوشی‌های موبایل مبتنی بر سیستم‌عامل سیمبیان در سال 2005 با ویروس دیگری به نام CommWarrior آلوده شدند. این برنامه مخرب نیز اگرچه در حالت کلی بی‌خطر محسوب می‌شد، اما پخش آن از طریق MMS امکان‌پذیری این موضوع را نیز به اثبات رساند. تا پیش از این ویروس، حملات مخرب شکل گرفته توسط تلفن‌های همراه محدود به رنج قابل پوشش توسط بلوتوث و محلی می‌شد، اما با CommWarrior، مسافت دیگر یک محدودیت محسوب نمی‌شد!

پس از افزایش محبوبیت آندروید و گرایش تعداد بیشتری از توسعه‌دهندگان دستگاه‌های موبایل به سیستم‌عامل فوق، این پلتفرم نیز به عنوان یکی از واسطه‌های موجود برای انجام حملات مخرب مورد توجه برنامه‌نویسان ویروس و بدافزار قرار گرفت. به عنوان مثال بدافزار Gingermaster Trojan با استفاده از یک حفره امنیتی موجود در نسخه Gingerbread سیستم‌عامل آندروید قادر بود تا سطح دسترسی خود را به Superuser ارتقاء داده و سپس بدون آگاهی کاربر و همچنین محدودیت از سمت سیستم‌عامل، به جمع‌آوری و ارسال اطلاعات شخصی افراد می‌پرداخت.
اگر فکر می‌کنید که سیستم‌عامل iOS از ویروس‌های کامپیوتری در امان است، بهتر است تا در تصور خود تجدید نظری دوباره کنید! درست است که کمپانی اپل با نظارت دائمی و پیوسته بر فروشگاه App Store و نرم‌افزارهای قرار گرفته در آن درصدد به حداقل رساندن احتمال بروز حملات مخرب و افزایش امنیت کاربران خود است، اما بازهم احتمال آن وجود دارد که از جمله موارد موجود می‌توان به کرم Ikee اشاره کرد. این کرم با استفاده از یکی از آسیب‌پذیری‌های موجود در دستگاه‌های جیلبریک شده از طریق پروتکل SSH پخش می‌شود. خوشبختانه این برنامه مخرب در نوع خود بی‌خطر محسوب شده و فقط والپیپر تلفن همراه قربانی را با عکسی از آقای Rick Astley، برنامه‌نویس آن جایگزین می‌کند، اما به عنوان مرجعی جهت به اثبات رساندن عدم مصون بودن کامل سیستم‌عامل iOS در برابر ویروس‌ها و برنامه‌های مخرب مطرح می‌باشد.

علائم تلفن‌های همراه آلوده به بدافزار چیست؟

از جمله خطرناک‌ترین جنبه‌های بدافزارها و برنامه‌های مخرب می‌توان به طبیعت پنهان و گمراه‌کننده آن‌ها اشاره کرد که بدون آگاهی کاربران به آلودگی وسایل و دستگاه‌های الکترونیکی مورد استفاده آن‌ها پرداخته و سپس اهداف شوم خود را به انجام می‌رساند. تا زمانی که فرد از وجود بدافزار در تلفن همراه خود آگاه نشود، برداشتن قدم‌های عملی جهت محافظت از امنیت اطلاعات امکان‌پذیر نمی‌باشد، اما یک گوشی موبایل آلوده چه علائمی دارد و چگونه می‌توان به وجود ویروسی بودن آن پی برد؟
کاهش طول عمر باتری یکی از بزرگ‌ترین نشانه‌های موجود محسوب می‌شود. بدافزارها در اغلب اوقات سعی در جمع‌آوری اطلاعات از طریق دسترسی به سرویس‌ها و خدمات تلفن همراه و سپس ارسال آن‌ها را داشته و در عین حال در پخش و گسترش خود نیز مبادرت می‌ورزد که تمامی این موارد منجر به فعالیت بیشتر تلفن همراه و در نتیجه کاهش طول عمر باتری آن می‌شود. البته باید خاطر نشان کرد که اتمام زود هنگام باتری همیشه نشانه‌ای از آلودگی گوشی موبایل به بدافزار نبوده و گاهی اوقات یک اپلیکیشن دارای باگ نیز می‌تواند منجر به کاهش انرژی باتری شود.

کاهش کارایی: درست همانند توضیحات اشاره شده در مورد قبل، آلودگی تلفن همراه با بدافزار در کاهش سرعت عملکرد آن نیز قابل لمس است. گوشی‌های موبایل از توان پردازشی محدودی برخوردار می‌باشند، اما هنگامی‌که یک بدافزار نیز در پس‌زمینه سیستم‌عامل پیوسته فعال باشد، بخشی از منابع را دسترس خود گرفته و توان به مراتب کمتری را در اختیار کاربر و دیگر اپلیکیشن‌ها و سرویس‌های تلفن همراه قرار می‌دهد که در اغلب موارد، کاهش سرعت عملکرد ملموس و قابل حس می‌شود.
ایجاد اختلال در برقراری تماس و اپلیکیشن‌ها: بدافزارها معمولاً از ذات تهاجمی برخوردار بوده و اغلب با فرآیندها و برنامه‌های موجود پس‌زمینه سیستم‌عامل جهت جمع‌آوری اطلاعات تداخل برقرار می‌کند. نتیجه این عمل ممکن است در قطع و یا کاهش ناگهانی کیفیت تماس‌های صوتی (به‌خصوص در زمان تغییر مسیر تماس توسط بدافزار) و همچنین کرش نمودن اپلیکیشن‌ها قابل مشاهده باشد. در صورتی که موارد این‌چنینی برای شما در حال رخ دادن هستند، ممکن است گوشی موبایل شما آلوده به بدافزار باشد.

همان‌طور که در ابتدای نوشته نیز اشاره شد، اگرچه بدافزارها و ویروس‌ها در گوشی‌های موبایل و سیستم‌عامل‌های دستگاه‌های قابل حمل همچون آندروید و iOS در مقایسه با ویندوز از گستردگی کمتری برخوردار هستند، اما وجود آن‌ها انکارناپذیر می‌باشد. افرادی که نکات امنیتی را رعایت کرده و از دانلود نرم‌افزارهای غیررسمی، مراجعه به وب‌سایت‌ها مشکوک، دریافت برنامه‌های مشکوک از طریق سرویس‌های بیسیم و باسیم همچون وای فای، بلوتوث و ... جلوگیری می‌کنند بدون شک از امنیت بسیار بیشتری در مقایسه با کسانی که نسبت به این موارد بی‌اعتنا هستند برخوردار می‌باشند، اما نصب یک نرم‌افزار آنتی‌ویروس جهت افزایش ضریب ایمنی و راحتی بیشتر خیال نیز ضرر ندارد که از جمله برخی از اپلیکیشن‌های قدرتمند موجود در این حوزه می‌توان به 360 Security (برای سیستم‌عامل iOS و آندروید)، Avira Mobile Security (برای سیستم‌عامل iOS و آندروید) و Avast! Mobile Security (برای سیستم‌عامل آندروید) اشاره کرد.
منبع:sakhtafzar.com